Ακούγονται διάφορες απόψεις τελευταία ότι η οικονομική ύφεση που προκαλείται από τα περιοριστικά μέτρα για τον κορονοϊό θα οδηγήσει πολλές επιχειρήσεις, ακόμα και υγιείς, στο κλείσιμο. Απόψεις που, αν και αναδεικνύουν το μέγεθος της ύφεσης που επίκειται, δυστυχώς, οδηγούν σε διάφορες αοριστολογίες ή και ευσεβείς πόθους. Αοριστολογίες και ευσεβής πόθοι, πολλοί επικίνδυνοι, όμως, για το αύριο της οικονομίας μας.

Το κλείσιμο επιχειρήσεων δεν είναι απαραίτητα κακό υποστηρίζουν ορισμένοι, καθώς θα καταφέρουν να επιβιώσουν μόνο οι πραγματικά ισχυρές, άρα η οικονομία θα επωφεληθεί από αυτό. Αυτή είναι η μια, η αποκαλούμενη και αγοραία «φιλελεύθερη», ρητορική. Υπάρχει, όμως και η άλλη, η αγοραία «αριστερή» και «φιλολαϊκή», ρητορική. Οι υποστηρικτές αυτής της ρητορικής υποστηρίζουν ότι τα κράτη θα πρέπει να προχωρήσουν σε κρατικοποιήσεις επιχειρήσεων.

Και στις δυο περιπτώσεις, εσκεμμένα και μη, αν όντως υπάρξουν οι συνθήκες αυτές τότε οι οικονομίες νομοτελειακά οδηγούνται σε αδιέξοδο, το οποίο ονομάζεται μονοπώλιο. Μάλλον, και με λύπη μου το λέω αυτό, είτε από άγνοια είτε από ευσεβή πόθο, οι ρήτορες της μιας ή της άλλης πλευράς, έχουν στο μυαλό τους ότι τα μονοπώλια είναι κάτι το υγιές ή έστω τη δεδομένη στιγμή απαραίτητο.   

Για να μπορέσετε να καταλάβετε που πραγματικά οδηγεί η παραπάνω συνθήκη, και από την μια και από την άλλη πλευρά, θα χρησιμοποιήσω μια ιστορία από το σύγγραμμα του Μπέρτραντ Ράσσελ, Στις Συμπληγάδες των Ιδεών. Από την δεκαετία του 1960, ο Ράσελ, περιγράφει μια ιστορία θέλοντας να αποδείξει τα αδιέξοδα στα οποία μπορεί να βρεθεί μια οικονομία αν βρεθεί σε κατάσταση μονοπωλίου, αλλά και πως μπορεί να φτάσει εκεί.

Συγκεκριμένα λοιπόν περιγράφει: «Μια φορά και έναν καιρό, σε μια μετρίου μεγέθους πολιτεία, ζούσαν μερικοί χασάπηδες, μερικοί φουρναραίοι κοκ. Ένας χασάπης, εξαιρετικά ενεργητικός άνθρωπος, σκέφτηκε πως θα έβγαζε περισσότερα αν όλοι οι άλλοι συνάδελφοι του είχαν καταστραφεί, και έτσι αποχτούσε αυτός το μονοπώλιο στη δουλειά του. Πουλώντας συστηματικά κάτω από το κόστος, ο χασάπης εκείνος πέτυχε το σκοπό του, αν και στο μεταξύ οι ζημιές του είχαν σχεδόν εκμηδενίσει τα κεφάλαια και την πίστη του στην αγορά. Τον ίδιο καιρό, ένας ενεργητικός φούρναρης σκέφτηκε και εκείνος το ίδιο και πέτυχε να καταστρέψει και αυτός τους άλλους συναδέλφους του. Το ίδιο συνέβη και στα άλλα καταστήματα που πουλούσαν είδη στον κόσμο».

Θέλοντας να δείξει το δραματικό αποτέλεσμα των προσδοκιών χασάπηδων και φουρναραίων για μονοπώλιο, ο Ράσσελ γράφει τα εξής: «Όλοι αυτοί οι μονοπωλητές, που πέτυχαν, υπολόγιζαν τώρα πως θα θησαυρίσουν. Δυστυχώς, όμως, οι κατεστραμμένοι χασάπηδες δεν μπορούσαν τώρα να αγοράσουν ψωμί, οι καταστραμμένοι φουρναραίοι δεν αγόραζαν πια κρέας. Είχαν απολύσει και τους υπαλλήλους τους και αυτοί είχαν φύγει από την πόλη, για να βρούνε αλλού δουλειά. Το αποτέλεσμα ήταν πως, παρόλο που ο χασάπης και ο φούρναρης είχαν εξασφαλίσει το μονοπώλιο, πουλούσαν τώρα λιγότερο εμπόρευμα από άλλοτε. Είχαν ξεχάσει την αλήθεια πως, ενώ οι ανταγωνιστές σε βλάπτουν, οι πελάτες σε ωφελούν, και πως οι πελάτες είναι περισσότεροι, όταν όλος ο κόσμος ευημερεί».

Από την μια πλευρά, οι αγοραία «φιλελεύθεροι» ρήτορες οφείλουν να συνειδητοποιήσουν, ότι η ιδιωτική οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς ισχυρές θεσμικές εγγυήσεις και χωρίς το πλαίσιο της κρατικής οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής, γεγονός που εν μέσω ύφεσης οι συνθήκες αυτές καθίστανται ακόμη πιο απαραίτητες. Από την άλλη, οι αγοραία «αριστεροί» και «φιλολαϊκοί» ρήτορες, θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι όπου ο πολιτικός παράγοντας, δηλαδή ο κομματικός μηχανισμός, ελέγχει τη διοίκηση και το σύστημα κατανομής, όπου δηλαδή είναι άγνωστες οι διαχωριστικές γραμμές του δυτικού κράτους δικαίου ανάμεσα στο κόμμα, κράτος και οικονομία – εκεί η οικονομική κατάρρευση θα ακολουθήσει αναγκαία την πολιτική.

Πιστεύω ότι 40 έτη τώρα δεν έχουμε πάρει τα μαθήματα από το άλλοτε «σοσιαλιστικό», άλλοτε «φιλελεύθερο» ΠΑΣΟΚ, τον «τα πάντα όλα» Καραμανλή τον νεότερο – το μόνο που δεν μπορώ να του προσάψω είναι ότι έστω και αργά δεν προειδοποίησε για το χάος που ερχόταν και δεν προσπάθησε να κάνει ενέργειες για να μπορέσει να το αποτρέψει – και τον «προοδευτικό» ΣΥΡΙΖΑ. 

Αντί να προσδοκούμε μονοπώλια, θα πρέπει να εστιάσουμε στην εσώτερη συνάρτηση ανάμεσα στη γενική διεύρυνση των κρατικών λειτουργιών και τη γενική άνθηση της ιδιωτικής οικονομίας, για να μπορέσει να αντιμετωπιστεί η επικείμενη ύφεση. Η σημερινή τεχνολογία ήδη έχει άλλα μπορεί και περαιτέρω να μετριάσει τις συνέπειες της διογκωμένης γραφειοκρατίας, που ενδεχομένως η διεύρυνση κρατικών λειτουργειών μπορεί να επιφέρει.

Εξίσου ουσιαστικό είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι, πολύ καλός ο τουρισμός, αλλά χωρίς μεταποίηση και επάρκεια σε πρώτες ύλες, δεν μπορεί μια εθνική οικονομία να σταθεί στα πόδια της, τη στιγμή μάλιστα που το παγκοσμιοποιημένο σκηνικό εμφάνισε έντονα τις πολύ σοβαρές αδυναμίες τους και από τότε παραπαίει πολύ επικίνδυνα. 

Συχνότατα η ελληνική οικονομική πολιτική θυμίζει κάποιον ο οποίος δεν ανησυχεί γιατί δεν έχει πόδια, πιστεύοντας ότι στην κρίσιμη στιγμή θα του φυτρώσουν φτερά. Ας ξεκινήσει άμεσα ένας ουσιαστικός διάλογος γιατί η ύφεση είναι μπροστά μας και αν αφήσουμε από την μια την αγοραία «φιλελεύθερη» και από την άλλη την αγοραία «αριστερή» ή και «φιλολαϊκή» ρητορική να επικρατήσουν πολύ φοβάμαι ότι πολύ σύντομα δε θα έχουμε οικονομία για να μιλάμε. Ας αρχίσουμε άμεσα τον διάλογο αυτό γιατί για να περπατήσει κανείς πρέπει πρώτα-πρώτα να έχει πόδια…

Σχετικά Άρθρα

Επιβιώνει εκείνος που καταφέρνει να προσαρμοστεί πιο εύκολα

Επιβιώνει εκείνος που καταφέρνει να προσαρμοστεί πιο εύκολα

Η Ελλάδα από χώρα του καφέ, του συνδικαλισμού, των καταλήψεων και του σουβλακιού θα πρέπει να μεταμορφωθεί σε χώρα της καινοτομίας και της παραγωγής. Ο καφές και το σουβλάκι φυσικά και θα συνεχίσουν να υπάρχουν και να στηρίζουν όσο μπορούν το ελληνικό ΑΕΠ. Περιφερειακά, όμως, και μόνο μέσα από τους επιχειρηματίες στο χώρο της εστίασης, τους barista και σεφ που μπορούν να σκεφτούν έξω από το κουτί. Οι καταλήψεις δεν έχουν θέση στην Ελλάδα. Ο συνδικαλισμός, όμως, που έχει, όπως και σε κάθε άλλη χώρα, θα πρέπει να αλλάξει, να γίνει ρεαλιστικός και να προσαρμοστεί στις νέες ανάγκες των εργαζομένων και τις σύγχρονες και εφευρετικές μεθόδους επικοινωνίας. Η καινοτομία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην τεχνολογία. Υπάρχει και βρίσκεται παντού και κυρίως στον τρόπο που σκεφτόμαστε και προσαρμοζόμαστε στο νέο περιβάλλον για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε. Δεν επιβιώνει ο πιο δυνατός, ούτε και αυτός που κάνει περισσότερο θόρυβο, αλλά εκείνος που καταφέρνει να προσαρμοστεί πιο εύκολα.

read more
Data Centers και στο βάθος Κατάληψη

Data Centers και στο βάθος Κατάληψη

Η χώρα μας, το τελευταίο διάστημα με τα μύρια όσα προβλήματα και τις εν εξελίξει υγειονομικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, δείχνει να αντιλαμβάνεται πως η μόνη επιλογή που έχει, είναι να ανέβει στο τρένο. Στην πράξη αυτό σηματοδοτείται με μία σειρά από ενέργειες, αναπτύξεις και στρατηγικές επιλογές. Αφενός είμαστε μάρτυρες μίας πρωτόγνωρης ανάπτυξης του ψηφιακού κράτους που προϋποθέτει διάθεση για αξιοποίηση των νέων εργαλείων και ριζική αναδιοργάνωση, επιλογές καθόλου αυτονόητες, αφετέρου με έκπληξη βλέπουμε επενδύσεις στρατηγικής σημασίας (Pfizer, Microsoft και πολλές άλλες μικρότερου εκτοπίσματος αλλά μείζονος σημασίας). Όπως όμως και στον προηγούμενο τεχνοοικοινομικό κύκλο, έτσι και τώρα, κάποιες δυνάμεις, όχι απλά αρνούνται να μπουν στον κόπο να τον μελετήσουν και να προσαρμόσουν έστω το αφήγημα που οι ίδιοι ξέρουν πάνω σε αυτόν, αλλά απορρίπτουν την ίδια την ύπαρξή του.

read more
Το brain gain δεν μιλά απαραιτήτως ελληνικάΉ γιατί η golden visa και οι «αλλοδαποί συνταξιούχοι» μεταδίδουν το λάθος μήνυμα

Το brain gain δεν μιλά απαραιτήτως ελληνικά
Ή γιατί η golden visa και οι «αλλοδαποί συνταξιούχοι» μεταδίδουν το λάθος μήνυμα

Το πρόβλημα του brain drain, της μαζικής φυγής δηλαδή Ελλήνων επιστημόνων με υψηλά προσόντα στο εξωτερικό, είναι ήδη γνωστό σε όλους: Την περίοδο της κρίσης, δηλαδή από το 2008 μέχρι το 2017, υπολογίζεται ότι έφυγαν από τη χώρα περίπου 500.000 Έλληνες της παραπάνω κατηγορίας. Έτσι χάνει η Ελλάδα και ίσως και ο ίδιος ο άνθρωπος που ενδεχομένως να μην ήθελε να την εγκαταλείψει, και κερδίζει η χώρα υποδοχής – εξού και ο αντίθετος όρος του brain drain, το brain gain για τις χώρες υποδοχής. Καθώς λοιπόν πρόκειται για ένα ήδη γνωστό και εντοπισμένο πρόβλημα, έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για την επίλυσή του. Ποιό είναι το πρόβλημα; Ότι όλοι θεωρούν αυτονόητο πως οι προσπάθειες της χώρας θα πρέπει να επικεντρωθούν μόνο στον επαναπατρισμό των Ελλήνων επιστημόνων που έφυγαν στο εξωτερικό. Ότι δηλαδή, με άλλα λόγια, το brain gain για την Ελλάδα αναγκαστικά θα προέλθει από τους συμπολίτες μας που ξενιτεύτηκαν χωρίς να θέλουν, από την αναστροφή του brain drain. Γνώμη μου είναι πως αυτή η μονομέρεια είναι λάθος. Τι μπορεί να γίνει γι’ αυτό; Η Ελλάδα να αλλάξει οπτική και από αποκλειστικό θύμα του brain drain να γίνει διεκδικητής του παγκόσμιου brain gain. Με άλλα λόγια, να λάβει μέτρα ώστε αλλοδαποί επιστήμονες να θελήσουν να μετακινηθούν προς την Ελλάδα, να παρέχουν τις υπηρεσίες τους εδώ.

read more

Γράψου στη λίστα φίλων!

Ακολουθήστε μας