Ακούγονται διάφορες απόψεις τελευταία ότι η οικονομική ύφεση που προκαλείται από τα περιοριστικά μέτρα για τον κορονοϊό θα οδηγήσει πολλές επιχειρήσεις, ακόμα και υγιείς, στο κλείσιμο. Απόψεις που, αν και αναδεικνύουν το μέγεθος της ύφεσης που επίκειται, δυστυχώς, οδηγούν σε διάφορες αοριστολογίες ή και ευσεβείς πόθους. Αοριστολογίες και ευσεβής πόθοι, πολλοί επικίνδυνοι, όμως, για το αύριο της οικονομίας μας.

Το κλείσιμο επιχειρήσεων δεν είναι απαραίτητα κακό υποστηρίζουν ορισμένοι, καθώς θα καταφέρουν να επιβιώσουν μόνο οι πραγματικά ισχυρές, άρα η οικονομία θα επωφεληθεί από αυτό. Αυτή είναι η μια, η αποκαλούμενη και αγοραία «φιλελεύθερη», ρητορική. Υπάρχει, όμως και η άλλη, η αγοραία «αριστερή» και «φιλολαϊκή», ρητορική. Οι υποστηρικτές αυτής της ρητορικής υποστηρίζουν ότι τα κράτη θα πρέπει να προχωρήσουν σε κρατικοποιήσεις επιχειρήσεων.

Και στις δυο περιπτώσεις, εσκεμμένα και μη, αν όντως υπάρξουν οι συνθήκες αυτές τότε οι οικονομίες νομοτελειακά οδηγούνται σε αδιέξοδο, το οποίο ονομάζεται μονοπώλιο. Μάλλον, και με λύπη μου το λέω αυτό, είτε από άγνοια είτε από ευσεβή πόθο, οι ρήτορες της μιας ή της άλλης πλευράς, έχουν στο μυαλό τους ότι τα μονοπώλια είναι κάτι το υγιές ή έστω τη δεδομένη στιγμή απαραίτητο.   

Για να μπορέσετε να καταλάβετε που πραγματικά οδηγεί η παραπάνω συνθήκη, και από την μια και από την άλλη πλευρά, θα χρησιμοποιήσω μια ιστορία από το σύγγραμμα του Μπέρτραντ Ράσσελ, Στις Συμπληγάδες των Ιδεών. Από την δεκαετία του 1960, ο Ράσελ, περιγράφει μια ιστορία θέλοντας να αποδείξει τα αδιέξοδα στα οποία μπορεί να βρεθεί μια οικονομία αν βρεθεί σε κατάσταση μονοπωλίου, αλλά και πως μπορεί να φτάσει εκεί.

Συγκεκριμένα λοιπόν περιγράφει: «Μια φορά και έναν καιρό, σε μια μετρίου μεγέθους πολιτεία, ζούσαν μερικοί χασάπηδες, μερικοί φουρναραίοι κοκ. Ένας χασάπης, εξαιρετικά ενεργητικός άνθρωπος, σκέφτηκε πως θα έβγαζε περισσότερα αν όλοι οι άλλοι συνάδελφοι του είχαν καταστραφεί, και έτσι αποχτούσε αυτός το μονοπώλιο στη δουλειά του. Πουλώντας συστηματικά κάτω από το κόστος, ο χασάπης εκείνος πέτυχε το σκοπό του, αν και στο μεταξύ οι ζημιές του είχαν σχεδόν εκμηδενίσει τα κεφάλαια και την πίστη του στην αγορά. Τον ίδιο καιρό, ένας ενεργητικός φούρναρης σκέφτηκε και εκείνος το ίδιο και πέτυχε να καταστρέψει και αυτός τους άλλους συναδέλφους του. Το ίδιο συνέβη και στα άλλα καταστήματα που πουλούσαν είδη στον κόσμο».

Θέλοντας να δείξει το δραματικό αποτέλεσμα των προσδοκιών χασάπηδων και φουρναραίων για μονοπώλιο, ο Ράσσελ γράφει τα εξής: «Όλοι αυτοί οι μονοπωλητές, που πέτυχαν, υπολόγιζαν τώρα πως θα θησαυρίσουν. Δυστυχώς, όμως, οι κατεστραμμένοι χασάπηδες δεν μπορούσαν τώρα να αγοράσουν ψωμί, οι καταστραμμένοι φουρναραίοι δεν αγόραζαν πια κρέας. Είχαν απολύσει και τους υπαλλήλους τους και αυτοί είχαν φύγει από την πόλη, για να βρούνε αλλού δουλειά. Το αποτέλεσμα ήταν πως, παρόλο που ο χασάπης και ο φούρναρης είχαν εξασφαλίσει το μονοπώλιο, πουλούσαν τώρα λιγότερο εμπόρευμα από άλλοτε. Είχαν ξεχάσει την αλήθεια πως, ενώ οι ανταγωνιστές σε βλάπτουν, οι πελάτες σε ωφελούν, και πως οι πελάτες είναι περισσότεροι, όταν όλος ο κόσμος ευημερεί».

Από την μια πλευρά, οι αγοραία «φιλελεύθεροι» ρήτορες οφείλουν να συνειδητοποιήσουν, ότι η ιδιωτική οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς ισχυρές θεσμικές εγγυήσεις και χωρίς το πλαίσιο της κρατικής οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής, γεγονός που εν μέσω ύφεσης οι συνθήκες αυτές καθίστανται ακόμη πιο απαραίτητες. Από την άλλη, οι αγοραία «αριστεροί» και «φιλολαϊκοί» ρήτορες, θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι όπου ο πολιτικός παράγοντας, δηλαδή ο κομματικός μηχανισμός, ελέγχει τη διοίκηση και το σύστημα κατανομής, όπου δηλαδή είναι άγνωστες οι διαχωριστικές γραμμές του δυτικού κράτους δικαίου ανάμεσα στο κόμμα, κράτος και οικονομία – εκεί η οικονομική κατάρρευση θα ακολουθήσει αναγκαία την πολιτική.

Πιστεύω ότι 40 έτη τώρα δεν έχουμε πάρει τα μαθήματα από το άλλοτε «σοσιαλιστικό», άλλοτε «φιλελεύθερο» ΠΑΣΟΚ, τον «τα πάντα όλα» Καραμανλή τον νεότερο – το μόνο που δεν μπορώ να του προσάψω είναι ότι έστω και αργά δεν προειδοποίησε για το χάος που ερχόταν και δεν προσπάθησε να κάνει ενέργειες για να μπορέσει να το αποτρέψει – και τον «προοδευτικό» ΣΥΡΙΖΑ. 

Αντί να προσδοκούμε μονοπώλια, θα πρέπει να εστιάσουμε στην εσώτερη συνάρτηση ανάμεσα στη γενική διεύρυνση των κρατικών λειτουργιών και τη γενική άνθηση της ιδιωτικής οικονομίας, για να μπορέσει να αντιμετωπιστεί η επικείμενη ύφεση. Η σημερινή τεχνολογία ήδη έχει άλλα μπορεί και περαιτέρω να μετριάσει τις συνέπειες της διογκωμένης γραφειοκρατίας, που ενδεχομένως η διεύρυνση κρατικών λειτουργειών μπορεί να επιφέρει.

Εξίσου ουσιαστικό είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι, πολύ καλός ο τουρισμός, αλλά χωρίς μεταποίηση και επάρκεια σε πρώτες ύλες, δεν μπορεί μια εθνική οικονομία να σταθεί στα πόδια της, τη στιγμή μάλιστα που το παγκοσμιοποιημένο σκηνικό εμφάνισε έντονα τις πολύ σοβαρές αδυναμίες τους και από τότε παραπαίει πολύ επικίνδυνα. 

Συχνότατα η ελληνική οικονομική πολιτική θυμίζει κάποιον ο οποίος δεν ανησυχεί γιατί δεν έχει πόδια, πιστεύοντας ότι στην κρίσιμη στιγμή θα του φυτρώσουν φτερά. Ας ξεκινήσει άμεσα ένας ουσιαστικός διάλογος γιατί η ύφεση είναι μπροστά μας και αν αφήσουμε από την μια την αγοραία «φιλελεύθερη» και από την άλλη την αγοραία «αριστερή» ή και «φιλολαϊκή» ρητορική να επικρατήσουν πολύ φοβάμαι ότι πολύ σύντομα δε θα έχουμε οικονομία για να μιλάμε. Ας αρχίσουμε άμεσα τον διάλογο αυτό γιατί για να περπατήσει κανείς πρέπει πρώτα-πρώτα να έχει πόδια…

Σχετικά Άρθρα

Οι Έλληνες ενώνουν το τίποτα με το πουθενά

Οι Έλληνες ενώνουν το τίποτα με το πουθενά

Η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει με μεγαλύτερη ένταση τις ιδιωτικοποιήσεις, πέραν του εκσυγχρονισμού – το αποτέλεσμα του εκσυγχρονισμού άνευ, όμως, μεταρρυθμίσεων το βιώσαμε και πρόσφατα με τις καταστροφικές πυρκαγιές – να ξεκινήσει και τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις του δημοσίου τομέα και ΟΤΑ, και επιτέλους να εξυγιάνει το τραπεζικό σύστημα. Με τις παραπάνω προβλέψεις και σημερινή δυσμενή πραγματικότητα, η ελληνική οικονομία, χωρίς αυτά, είναι αναπόφευκτο πως θα δει υψηλότερα επιτόκια και χαμηλότερη ανάπτυξη και πιθανότατα συνθήκες στασιμοπληθωρισμού. Το «οι Έλληνες ενώνουν το τίποτα με το πουθενά» δεν φαντάζει άλλωστε και πολύ μακρινό.

read more
Αυθυποβολή, νευρώσεις και διαστροφές

Αυθυποβολή, νευρώσεις και διαστροφές

Από την άλλη, ο Francis Fukuyama ισχυρίζεται πως η εθνική κουλτούρα κάθε λαού ασκεί διακριτική αλλά πολύ αποφασιστική επιρροή στο μέγεθος των εταιρειών. Και εμείς δεν έχουμε να επιδείξουμε παρά μόνο οικογενειακές, στο σύνολο τους, επιχειρήσεις, με έντονα στοιχεία εσωστρέφειας και διαχρονική τους αδυναμία την απαλλαγή της σχέσης τους με και από το κράτος. Ακόμη και αυτές που θεωρούνται μεγάλες, για τα ελληνικά δεδομένα, αποτελούν μεσαίες ή μικρές σε σύγκριση με τις αντίστοιχες της παγκόσμιας αγοράς. Η δε μεταποιητική βιομηχανία περιορίζεται, σε πολύ μεγάλο ποσοστό, στους κλάδους της κλωστοϋφαντουργίας, μεταλλουργίας, ορυκτέλαιων πετρελαίου, φαρμάκου, χαλυβουργίας και τροφίμων και ποτών. Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΟΒΕ, στο σύνολο της η συμβολή της βρίσκεται περίπου στο 8% του ΑΕΠ, τη στιγμή που στο μέσο όρο των χωρών της ΕΕ βρίσκεται στο 15% περίπου, με στόχο να φτάσει στο 20%.
Έχει δημιουργηθεί δε η διαχρονική εικόνα στον Έλληνα, και για αυτό το μεγαλύτερο μέρος ευθύνης φέρει η Αριστερά, ότι η επιχειρηματικότητα και μεταποιητική βιομηχανία γεννούν την φτώχεια και καταστροφή και το κράτος την ευημερία. Ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι η επιχειρηματικότητα και η μεταποιητική βιομηχανία αλλά η αλληλεπίδραση των πολιτικών και των οικονομικών θεσμών που γεννάει τη φτώχεια ή την ευημερία. Τα σημερινό μοντέλο θεσμών έχει τις ρίζες του στο κυρίαρχο Αριστερό παρελθόν εδώ και σαράντα χρόνια τώρα πια, επειδή, όταν μια κοινωνία οργανώνεται με ένα συγκεκριμένο τρόπο, αυτός τείνει να διαιωνίζεται. Και μολονότι το ατομικό ταλέντο είναι σημαντικό σε κάθε επίπεδο της κοινωνίας, δεν υπάρχει το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο προκειμένου το ταλέντο να μετασχηματιστεί σε θετική δύναμη. Και πώς θα αλλάξει η αλληλεπίδραση των πολιτικών και των οικονομικών θεσμών όταν από την Αριστερά ακόμα και η λέξη ταλέντο ή η αριστεία χλευάζεται!

read more
Η επιθυμία δεν ισοδυναμεί με βεβαιότητα

Η επιθυμία δεν ισοδυναμεί με βεβαιότητα

Στοιχεία και δεδομένα από μελέτες που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα, από την Τράπεζα της Ελλάδος, την Ελληνική Στατιστική Αρχή κ.α., αναδεικνύουν το μέγεθος της οικονομικής καταστροφής που έχει επιφέρει η πανδημία μέχρι σήμερα στη χώρα μας. Οι ίδιες μελέτες αναφέρονται σε προσδοκίες ανάκαμψης τα δυο επόμενα έτη με την προγραμματισμένη πλέον διανομή του εμβολίου. Αντιλαμβανόμαστε όλοι, λοιπόν, ότι τη δεδομένη στιγμή η βιομηχανία θα μπορούσε να στηρίξει την ελληνική οικονομία. Η βιομηχανία δεν στηρίζει μόνο την οικονομία αλλά και την εθνική μας βιωσιμότητα. Ο Παναγιώτης Κονδύλης αναφέρει, στο σύγγραμμα του Γεωπολιτικές και στρατηγικές παράμετροι ενός ελληνοτουρκικού πολέμου, και συμφωνώ απόλυτα μαζί του, ότι «η λύση του προβλήματος της εθνικής βιωσιμότητας, όχι σε λογιστική, αλλά σε παραγωγική βάση, αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση σοβαρής εξωτερικής πολιτικής. Οι εθνικοί πόροι πρέπει να αντιμετωπιστούν με γεωπολιτικά και στρατηγικά κριτήρια, όχι ως αριθμητικοί «δείκτες»: το 1% του εθνικού εισοδήματος που προέρχεται από την άνοδο του τουρισμού δεν είναι το ίδιο με το 1% που δίνει μια σύγχρονη εξοπλιστική βιομηχανία».

read more

Γράψου στη λίστα φίλων!

Ακολουθήστε μας